امروز سه شنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۷ ساعت ۰۲:۴۲
مطالب علمی

دانشنامه کلام اسلامی

حدیث سفینه:

حدیث نبوی با مضمون تشبیه اهل بیت (ع) به کشتی نوح در منجی بودن تمسک به اهل بیت (ع).

حدیث سفینه در منابع تاریخی و روایی شیعه و اهل سنت نقل شده است (المستدرک، ج ۲، ص ۳۷۳، ح ۳۳۱۲ و ج ۳، ص ۱۶۳، ح ۴۷۲۰؛ کتاب سلیم بن قیس ۱۲۷؛ عیون اخبار الرضا، ج ۱، ص ۳۰؛ مسند الرضا، ص ۱۴۶؛ مسند الشهاب، ج۲، ص ۲۷۵؛ المعجم الصغیر، ج ۲، ص۲۲؛ بصائرالدرجات، ص ۳۱۷؛ کفایةالاثر، ص ۳۸؛ امالی شیخ صدوق، ص ۳۴۲؛ مجمع الزوائد، ج ۹، ص ۱۶۸؛ احتجاج، ج ۱، ص ۴۰۷؛ کنزالعمال، ج ۱۲، ص۹۸؛ فیض القدیر، ج ۲، ص ۶۵۸؛ بشارةالمصطفی، ص ۵۹؛ بحارالانوار، ج ۲۷، ص ۱۱۳، ج ۷۴، ص ۲۷۶ ). اندک تفاوتی که در نقل عبارات و الفاظ حدیث سفینه دیده می شود، شاید بدان دلیل باشد که پیامبر اکرم (ص) آن را در مکانهای متعدد و مناسبت های مختلف مطرح کرده است، و این تفاوت، تغییری در معنا و مفاد حدیث ایجاد نمی کند؛ عبارت: «مثل اهل بیتی فیکم کسفینة نوح من رکبها نجی ومن تخلف عنها غرق» مشهورترین نقل حدیث سفینه است (مسند زید بن علی، ص ۳۰؛ سبل الهدی، ج ۱۱، ص ۱۱؛ دعائم الاسلام، ج ۱، ص ۸۰؛ کمال الدین، ص ۳۲۹؛ المعجم الاوسط، ج ۵، ص ۳۰۶؛ تاریخ بغداد، ج ۱۲، ص ۹۰و …).

ادامه مطلب

شكور: از اسماء حسني و صفت فعل الهي

        شكر در لغت به ثناگويي در مقابل نعمت (قاموس،ج۴، ص۶۲)، يادآوردن، تصور و اظهار آن نعمت (مفردات،ج۲، ص۲۳۴) و شناخت نيكي و نشر آن (العين،ج۵، ص۲۹۲؛ لسان العرب، ج۴) اطلاق شده است. گفته شده شكر مقلوب از كشر، به معناي آشكار نمودن و نقطه مقابل آن كفر، يعني پوشيده داشتن و فراموشي نعمت است(مفردات،همان). شكور، صیغه مبالغه از این ماده و به معنای بسیار شکر کننده است و گفته شده “الشکور من تکرر منه الشکر و الشاکر من وقع منه الشکر “( مجمع البیان, ج۸, ص ۶۰۱). عرب به حیوانی که کم علف خورده اما خوب چاق می شود “دابة الشکور” و به گیاهی که با آب کم محصول فراوان می دهد “نبت الشکور” می گوید ( المفردات , ص۴۶۱ ؛ شرح الاسماء الحسنی, ص۲۵۱).

ادامه مطلب

برای «صمد» در لغت چند معنا بیان شده است: گاهی به معنای قصد کردن آمده و به سرور و مهتری گفته می شود که مردم برای برآورده شدن حاجات او را قصد می‌کنند. معنای دیگر آن نهایت آقایی و بزرگواری است و بر کسی اطلاق می شود که مردم از او اطاعت می کنند. صلابت و استحکام و میان‌پُر در مقابل اجوف نیز از دیگر معانی صمد دانسته شده است (النهایة، ج۴، ص۵۲؛ معجم مقاییس اللغة، ج۳؛ المفردات، ص۲۸۹؛ لسان العرب، ج۸، ص۲۸۰؛ مجمع‌البحرین، ج۱، ص۶۳۵؛ تاج العروس، ج۸، ص۲۹۴؛ ، ص۳۰۹). همه این معانی با تفصیلاتی که اشاره خواهد شد قابل اطلاق بر خدای متعال است.

ادامه مطلب