امروز چهارشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۷ ساعت ۲۲:۰۲
مطالب علمی

معنای عليت فاعلی اهل بيت در نظام عالم اين است که آنان به اذن الهی در طول ايجاد اين عالم نقش آفرينند. اين معنا، تفويض باطل را به همراه ندارد، زيرا تفويض آن است که نقش آنها به صورت مستقل و در عرض فاعليت الهی باشد به اين معنا که خداوند کار خلقت را به آنان واگذار کرده است. اين معنا قطعا باطل است و معنای صحيح آن است که اهل بيت (ع) در طول فاعليت الهی و به اذن الله در خلقت عالم نقش آفرين اند.

:: دانلود فایل صوتی ::

برای روشن شدن مساله به نفس و افعال آن مثال می زنيم. نفس انسان که مختار است کارهايی را به عنوان فاعل انجام می دهد. برخی از اين کارها جوانحی و مربوط به درون است مانند فکر کردن، اراده کردن، ايمان آوردن و انکار کردن. و برخی کارها جوارجی و مربوط به جنبه بيرونی انسان است. افعال جوانحی نيز فعل انسان به شمار می آيد و لذا مورد تکليف است و پاداش و مواخذه بر آن تعلق می گيرد. حال در مورد افعال انسان بايد دانست هر چند انسان فاعل افعال خويش است اما در عين حال بالذات نبوده و استقلالی ندارد، و الا اگر رابطه آن را با خداوند قطع شده بدانيم همان تفويض باطل خواهد بود.

نظام عالم، نظامی طولی است و ملائکه الهی به اذن الله مدبرات امر هستند. آنان در بارش باران و وزش باد و ساير اموری که در اين عالم رخ می دهد نقش دارند. البته اين مساله با تاثير عوامل طبيعی منافاتی ندارد. و لذا وقتی کبريتی روشن و توسط آن اجاق گاز روشن می شود، هم علل طبيعی و هم نفس انسان و هم ملائکه و هم خدای متعال در آن فعل نقش دارند منتهی همه اينها در طول فاعليت الهی قرار دارند.

حال اگر فرض کنيم نفس انسانی آن قدر قوی باشد که بتواند فراتر از تصرفاتی که در روح و جسم خود انجام می دهد، به اذن الله در کالبد عالم و ملکوت آن نيز اثر بگذارد، امر محلی رخ نداده است. نه محال ذاتی و نه محال غيری . و نيز اين مساله منافاتی با توحيد هم ندارد زيرا اگر چنين فعلی که باذن الله است بخواهد با توحيد منافات داشته باشد در آن صورت تاثير هر کدام از ما در روح و بدنمان نيز با توحيد منافات خواهد داشت. در مساله شرک، فرقی ميان فعل کوچک و بزرگ نيست. اگر کسی بگويد پلک چشم خود را مستقلا و بدون اذن الهی می بندد، شرک است اما اگر بگويد کوه را به اذن الله جابجا می کنم شرک نيست. هيچ کس بدون اذن الهی سر سوزنی تاثير مستقل ندارد. بنابراين اگر کسی بالاترين افعال را به اذن الله انجام دهد مانند اين که مظهر مميت و احياء الهی باشد، شرکی نخواهد بود زيرا او در اين کار مظهر و مجرای فيض الهی خواهد بود.

با توجه به اين مثال می گوييم همان طور که نفس انسان در روح و بدن اثر می گذارد و اين امر هيچ منافاتی با فاعليت الهی ندارد، اهل بيت(ع) نيز در نظام عالم تکوين اثر دارند و اين امر منافاتی با فاعليت الهی ندارد زيرا فعل آنها در طول فعل الهی و به اذن او می باشد. اين معنای نقش فاعلی اهل بيت در خلقت عالم است.

(برگرفته از مباحث حضرت استاد ربانی گلپایگانی)