امروز جمعه ۲۶ مرداد ۱۳۹۷ ساعت ۲۲:۱۶
مطالب علمی

نقش انسان در شرور طبیعی از نگاه وحی و عقل

علی ربانی گلپایگانی[۱]

 

چکيده

حوادث جهان، از این حیث که انسان از آنها بهره‏مند یا متضرر و متألم می‏شود، به دو دسته خیرات و شرور تقسیم می‏شوند. از منظر قرآن کریم و روایات اسلامی، باورها، خلقیات و اختیارهای خوب یا بد انسان، در خیر یا شر بودن حوادث طبیعی و اجتماعی مؤثر است.

حوادث ناگوار طبیعی و اجتماعی پی‎آمد عقیده یا اخلاق یا رفتار ناروا و ناشایست انسان‏هاست، و فلسفه آن نسبت به آنان متنبه ساختن و بازگشت آنها به صراط مستقیم هدایت است، اما نسبت به صالحانی که احیانا مرتکب گناهانی شده‏اند پالایش و پیرایش نفوسشان از آلودگی‏های گناهان و پیدا کردن شایستگی لازم برای ورود به مقام قرب ربوبی است، و فلسفه آن نسبت به اولیاء خاص خداوند که از مقام عصمت برخوردارند، رفعت مقامات عالیه انسانی، دفع توهم الوهیت و ربوبیت در مورد آنان و مایه تسکین و آرامش روحی برای پارسایان مبتلا به مصایب و ناملایمات بسیار است.

عقل، درباره امکان این آموزه وحیانی کم‏ترین تردیدی ندارد، چنان‎که با الهام گیری از وحی و برپایه برخی از اصول جهان شناختی می‏تواند تأثیر مثبت و منفی انسان در حوادث طبیعی را نیز تبیین کند. نکته درخور توجه این‎که تأثیر انسان در حوادث طبیعی، در طول اسباب و علل طبیعی قرار دارد و با نظام علی و معلولی حاکم بر جهان طبیعت، به هیچ وجه ناسازگار نخواهد بود.

 

واژه‏های کلیدی: وحی، قرآن کریم، روایات، عقل، شرور طبیعی، فلسفه ناگواری‏ها.

[۱]. استاد حوزه علمیه قم.