-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- امروز سه شنبه ۰۱ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۰۷:۰۹-----------------------------------------
مجله کلام اسلامی
مطالب علمی

تقریرهای سینوی برهان صدّیقین

محمّد رضا امامی نیا[۱]

 

چکيده

برهان یا طریق صدّیقین، روش حکمای الهی برای اثبات وجود واجب متعال است که در آن وجود محض یا موجود مطلق ملاحظه می‎شود، نه فعل الهی و احوال آن همچون امکان، حدوث و حرکت. صدّیق بر وزن فِعّیل بوده، و برای مبالغه در صدق به کار می‎رود، و مراد حکما از آن، کسی است که برای اثبات وجود واجب متعال صرفا موجود یا وجود را ملاحظه می‎کند، و به فعل الهی و احوال آن نظر ندارد. فارابی اوّلین حکیمی است که در کتاب «فصوص الحکم» به این روش اشاره، و آن را از کریمه: ]أَوَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ شَهيدٌ[ اقتباس کرده است. ابن سینا به طور گسترده در آثار خود این برهان را تقریر کرده، و اوّلین بار آن را به «صدّیقین» نسبت داده است. در گذر ایّام، بسیاری از بزرگان حکمت، کلام و عرفان از تقریر ابن سینا متأثّر بوده، و در آثار خود یا عین این تقریر را بازگو کرده، یا با الهام از مبانی اندیشه‎ی وی، تقریر جدیدی را ابداع نموده‎اند‎. این تقریرات را می‎توان در سه گروه دسته بندی کرد: تقریر برهان بر مبنای بطلان دور و تسلسل؛ تقریر برهان بر مبنای بطلان دور و تقریر برهان بی نیاز از بطلان دور و تسلسل.

واژه‏های کلیدی: برهان صدّیقین، طریق صدّیقین، فارابی، ابن سینا و تابعین ابن سینا.

[۱] . استادیار دانشگاه معارف اسلامی و مدرّس مرکز تخصصی علم کلام

پست الکترونیکی: M_emaminiya1343@yahoo.com

 کارنامه دانش پژوهان

  کانال تلگرام مرکز تخصصی

ارتباط با واحد های مرکز

تلفن های گویا

32811300،32801001

مدیریت

32811415

معاون آموزش

32810809

امور آموزشی

32814090

امتحانات

32814090

معاون پژوهش

32811210

دانشنامه

32814064

فرهنگی

32810280

اداری مالی

32812900