-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- امروز سه شنبه ۰۱ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۰۷:۰۶-----------------------------------------
مجله کلام اسلامی
مطالب علمی

بررسی و نقد تقریرهای برهان حرکت

علی ربانی گلپایگانی[۱]

علیرضا امامی میبدی[۲]

 

چکيده

برهان حرکت یکی از با سابقه‎ترین برهان‏هایی است که فلاسفه الهی برای اثبات مبدأ هستی اقامه کرده‎اند. ارسطو نخستین فیلسوف الهی است که برهان حرکت را به صورت روشن مطرح کرده است؛ از این رو به برهان ارسطویی شهرت یافته است. برهان حرکت در فلسفه و الهیات اسلامی نیز مورد توجه قرار گرفته و به گونه‎های مختلف تقریر و تبیین شده است. این تقریرها بر اساس مطلق حرکت از حیث فاعلی و غایی، حرکت نفوس فلکی و نفوس انسانی، و حرکت جوهری استوار گردیده است. تقریر برهان حرکت بر اساس حرکت نفوس فلکی به دلیل نادرستی مبنای علمی و فلسفی آن ناتمام است، ولی تقریرهای دیگر در مجموع قابل دفاع می‎باشد؛ اگر چه از جهت اتقان و إحکام و نتیجه یکسان نمی‎باشند. تقریرهای درست برهان حرکت در ابطال اندیشه‏های ماتریالیستی و اصالت طبیعی کامیاب‎اند؛ ولی وجود واجب الوجود بالذات و کمال مطلق و نامتناهی را اثبات نمی‏کنند.

 

واژه‏های کلیدی: برهان حرکت، ماوراء الطبیعه، حرکت، وجود خدا.

[۱]. استاد حوزه علمیه قم

[۲]. دانش‎پژوه سطح چهار مرکز تخصصی علم کلام، مؤسسه امام صادق%.

 کارنامه دانش پژوهان

  کانال تلگرام مرکز تخصصی

ارتباط با واحد های مرکز

تلفن های گویا

32811300،32801001

مدیریت

32811415

معاون آموزش

32810809

امور آموزشی

32814090

امتحانات

32814090

معاون پژوهش

32811210

دانشنامه

32814064

فرهنگی

32810280

اداری مالی

32812900