-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- امروز سه شنبه ۰۱ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۰۷:۰۹-----------------------------------------
مجله کلام اسلامی
مطالب علمی

بداء در نظام فلسفی صدرالمتألهین

محمدعلی اسماعیلی[۱]

 

 

چکيده

صدرالمتألهین با جامع‏نگری به تبیین بداء ثبوتی و بداء اثباتی پرداخته است. بداء ثبوتی عبارت است از وقوع محو و اثبات در نفوس جزئی افلاک که مرتبه‌ای از مراتب علم الهی اند. این محو و اثبات در اثر تأثیرگذاری افعال اختیاری بندگان بر نفوس افلاک می‌باشد. نفوس افلاک بندگان مطیع حق بوده و افعال آنها اسناد حقیقی به خدا دارد. بنابراین نفوس جزئی افلاک هم از مراتب علم الهی‌اند و هم از مراتب فاعلیّت الهی، و بداء نیز اسناد حقیقی به خدا دارد. بداء اثباتی عبارت است از اتّصال نفوس انبیاء و اولیاء به نفوس جزئی افلاک و دریافت دو خبر متفاوت در یک موضوع. صدرالمتألهین لوح محفوظ را نفس کلّی فلک دانسته و لوح محو و اثبات را نفوس جزئی افلاک می‌داند. به اعتقاد ایشان علم عنائی الهی و قضای الهی از وقوع بداء مبرا هستند. دیدگاه صدرالمتألهین در کنار نقاط قوت فراوانی که دارد، کاستی‏هایی نیز دارد که در این نوشتار به آنها پرداخته شده است.

 

واژه‏های کلیدی: بداء، قضاء، لوح محفوظ، لوح محو و اثبات، نفس کلّی فلک، نفوس جزئی افلاک.

[۱] . دانش آموخته سطح چهار حوزه علمیه

 کارنامه دانش پژوهان

  کانال تلگرام مرکز تخصصی

ارتباط با واحد های مرکز

تلفن های گویا

32811300،32801001

مدیریت

32811415

معاون آموزش

32810809

امور آموزشی

32814090

امتحانات

32814090

معاون پژوهش

32811210

دانشنامه

32814064

فرهنگی

32810280

اداری مالی

32812900